کلاس زیست شناسی
علمی-درسی
« به نام خدا » « سوالات فرادانشی از کتاب علوم زیستی و بهداشت سال اول دبیرستان » - سوالات فرادانشی فصل اول ( نگرش علمی و علوم زیستی ) 1- چرا افراد چاق بیشتر لباسهای تیره یا مشکی می پوشند؟ 2- دانش آموزی تعدادی دانه لوبیا در 4 گلدان هم اندازه با خاک یکسان کاشته است. او می خواهد تاثیر نور و دما را بر جوانه زنی و رشد گیاه لوبیا مطاله کند. لذا گلدان اول را بمدت 12 ساعت در مقابل نور و دمای 30 درجه گلدان دوم را بمدت 6 ساعت در معرض نور و دمای 25 درجه گلدان سوم را بمدت 12 ساعت در مقابل نور و دمای 15 درجه گلدان چهارم را بمدت 6 ساعت در معرض نور و دمای 10 درجه قرار داد و به هر کدام روزی یک لیوان آب می داد. الف) آیا بنظر شما این یک آزمایش کنترل شده است؟ چرا؟ ب) به نظرشما، نتیجه حاصل از این آزمایش می تواند تاثیر نور و دما را بررشد گیاه لوبیا نشان دهد؟ چرا؟ ج) شما بجای این دانش آموز آزمایش را چگونه طراحی می کنید؟ 3- پاستور پس از باطل کردن نظریه خلق الساعه آبگوشتی تهیه کرد وآن رادر ظرف مخصوص که در آن گردن قویی بود، ریخت. این ظرف آبگوشت در یکی از موزه های فرانسه نگهداری می شود. و صاحبان موزه معتقدند که آبگوشت کاملا سالم است و حتی می توان آنرا خورد. الف) بنظر شما این ادعا می تواند صحت داشته باشد؟برای پاسخ خود دلیل ذکر کنید. چگونه می توان به سلامت آبگوشت و یا فساد آن بدون دست زدن به آن پی برد؟ 4- در متن زیر مراحل روش علمی را مشخص کنید. دانشمندی بنام هاپکینز می خواست تاثیر مواد مختلف غذایی را بررشد موجودات زنده مطالعه کند. ام پس از مطالعه پی برد که مواد غذایی کامل شامل هیدراتهای کربن، پروتئینها، لیپیدها و آب است. همچنین پی برد که شیر یک ماده غذایی کامل است. و فرض کرد که شاید شیردارای موادی باشد که در غذاهای دیگر وجود ندارد. لذا دو گروه موش به تعداد مساوی(10) انتخاب نمود و به گروه اول همه مواد غذایی شامل انواع هیدراتهای کربن، لیپیدها، پروتئینه و آب به مقدار مشخص داد و به گروه دوم همان مواد به همان مقدار ولی بهمراه مقداری شیر داد مدتی پس ازآزمایش مشاهده کرد موشهای گروه اول مردند و موشهای گروه دوم خوب رشد کرده و زنده ماندند. بنابراین نتیجه گرفت که در شیر موادی وجود دارد که برای زنده ماندن ضروری است. ولی جزو مواد آلی نیست. او نام این مواد را ویتامین نام نهاد. و حاصل مشاهدات خود را درمقاله ای چاپ کرد. 5- آیا می توان برای حل مسائل پیچیده ریاضی از روش علمی استفاده کرد؟ 6- بعضی ها اعتقاد دارند که رنگ قرمز باعث افزایش فشار خون، عصبانیت، پرخاشگری و بیقراری می شود. درستی این فرضیه را چگونه امتحان می کنید؟ 7- کدامیک از موارد زیردر حوزه علوم زیستی پایه ای یا کاربردی قرار می گیرند؟ (با ذکر دلیل) الف) پزشکی که به معالجه بیماران می پردازد. ب) محققی که بدنبال راهی برای ساختن واکسن ایدز است. ج) مطالعه چرخه زندگی گیاهان در محیط های مختلف. د) پیدا کردن راههایی برای افزایش توان هوشی دانش آموزان - سوالات فرادانشی از فصل دوم ( ساختار سلولی ) 1- این جمله را تفسیر کنید: ( سلول واحد ساختاری بدن موجودات زنده است. 2- رابطه نشاسته به گلوکز مانند رابطه بدن است به ................ الف) سلول ب) بافت ج) اندام د) دستگاه 3- شناسایی ساختمان دقیق سلول بیش از 200 سال به طول انجامید. بنظر شما علت چیست؟ 4- بنظر شما کدامیک از اجزای زیر برای حیات سلول مهمتر است؟ چرا؟ ( غشا، سیتوپلاسم، کروموزم ) 5- علت ثابت بودن تعداد کروموزمها در هر گونه جانوری چیست؟ 6- اگر غشای سلول فاقد توانایی نفوذ پذیری انتخابی بود، چه اتفاقی می افتاد؟ 7- علت اینکه سلولهای گیاهی اشکال منظمی دارند، چیست؟ 8- چرا سلولهای جانوری در مقایسه با سلولهای گیاهی اشکال نامنظمی دارند؟ 9- چرا به سلولهای حاصل از تقسیم میتوز، سلول های دختر گفته می شود؟ 10- اگر گلبرگهای رز قرمز را در آب جوش بیندازیم گلبرگها رنگ خود رااز دست می دهند. ولی رنگ آب قرمز می شود. - علت این پدیده را توضیح دهید. 11- هر گاه سلول را بعنوان یک فرد در جامعه حساب کنید، بافت یا بافت ها مشابه کدام واحدهای اجتماعی اند؟ 12- دانش آموزی قصد دارد یک ماکت از سلول به شکل شهر بسازد. اگر در این شهر شبکه آب و فاضلاب، اداره پست، شهرداری، آب انبار و نیروگاه برق وجود داشته باشد کدام اجزای سلول با قسمتهای مذکور در نوع فعالیت مشابهت دارد؟ 13- ساقه و برگ گیاهان علفی در حالت طبیعی دارای طراوت و تردی خاصی است. دلیل آن را چه می دانید؟ - چه هنگام ممکن است برگ ها حالت شادابی خود را از دست دهند؟ سوالات فرادانشی فصل سوم ( ساختار شیمیایی ) 1- کدامیک از قندهای زیر منشا جانوری دارد؟ الف) فروکتوز ب) نشاسته ج) لاکتوز د) گلوکز 2- آب گریز بودن ویژگی مهم کدامیک از ترکیبات زیر است؟ الف) هیدراتهای کربن ب) پروتئینها ج) چربیها د) ویتامینها 3- کدام یک از اندامهای زیر مهم ترین جایگاه ذخیره گلیکوژن می باشند؟ الف) ماهیچه ها ب) روده کوچک ج) روده بزرگ د) هیچکدام 4- در ساختار کدام ملکول زیستی نیتروژن وجود ندارد؟ الف) آلبومین ب) آنزیم ج) گلیکوژن د) هموگلوبین 5- تنوع کدام یک از ترکیبات زیر بیشتر است؟ الف) پروتئین ب) تری گلیسرید ج) نوکلئوتید د) هیدرات کربن 6- تنوع چربیهای خنثی مربوط به کدام است؟ الف) تعداد ملکولهای گلیسرول ب) تعداد ملکولهای اسید چرب ج) بودن یا نبودن ملکول گلیسرول د) نوع ملکولهای اسید چرب 7- اگر اتصال دو ملکول گلوکز توسط یک اتم اکسیژن انجام گیرد، برای ساختن یک رشته ی سلولزی که با 20 ملکول گلوکز چه تعداد اتم اکیژن در میان پیوندهای ملکول سلولز وجود دارد؟ الف) 19 ب) 20 ج) 21 د) 40 8- هیدروکربن اضافی در هر یک از سلولهای زیر به چه شکلی ذخیره می شود؟ الف) سلول کبدی گاو ب) سلول ریشه چغندر ج) دانه برنج د) سلول قارچ خوراکی 9- هر یک از مواد زیر رابا هم مقایسه کرده و حداقل دو شباهت و دو تفاوت میان آنها بنویسید. الف) سلولز- گلیکوژن ب) نشاسته- گلوکز ج) فروکتوز- ساکارز د) گلیکوژن- پروتئین 10- تر کیبات شیمیایی زیر کدامیک پروتئین و کدامیک هیدرات کربن است؟ چرا؟ الف) C2H5O2N ب) C6H12O6 11- در کدامیک نشاسته وجود ندارد؟ الف) سیب زمینی ب) نخود ج) چغندر د) شیر 12- لیپیدها و هیدراتهای کربن رابا هم مقایسه کرده و شباهت ها و تفاوت های میان آنها را بنویسید. در سیب آنزیمی وجوددارد که باعث می شود وقتی پوست آن کنده می شود، بافت آن قهوه ای می شود. ولی اگر پس ازجداکردن پوست سیب بلافاصله آن را درون آب جوش بیندازیم. قهوه ای نمی شود. علت این امر چیست؟ - بنظر شما اگر از محلول آب و سرکه بجای آب جوش استفاده کنیم، تغییر رنگ در سیب ایجاد می شود یا نه؟ چرا؟ 13- چرا به افرادی که کارهای فکری زیاد دارند توصیه می شود هیدرات کربن بیشتر مصرف کنند؟ 14- سیب زمینی آب پز نسبت به سیب زمینی سرخ کرده انرژی کمتری به ما می دهد. علت این تفاوت در چیست؟ 15- چرا هیدراتهای کربن را به این نام می خوانند؟ 16- در یک محیط مناسب، 60 عدد اسید چرب و اسی چرب به مقدار کافی وجوددارد. اگر شرایط رابرای تشکیل پیوند میان آنها فراهم کنیم، احتمال تشکیل حداکثر چه تعداد تری گلیسرید وجوددارد؟ الف) 20 ب) 30 ج) 60 د) 0 17- هر یک از مواد زیر در کدام دسته از مواد آلی قرار می گیرند؟ الف) کروماتین ب) پنبه ج) ماهیچه 18- در محیطی محتوی مقداری گلوکز و آنزیم سوزاننده آن مقداری جزئی سرکه میریزیم و رفته رفته مقدار سرکه را افزایش می دهیم. کدامیک از نمودارهای زیر بیانگر فعالیت آنزیم در غلظتهای مختلف سرکه است؟ الف) ب) ج) د) 19- چرا حرارت باعث سفت شدن تخم مرغ می شود؟ سوالات فرادانشی فصل چهارم ( تولید کنندگی ) 1- نمودار مقابل شدت فتوسنتز رادر گیاه گوجه فرنگی در غلظتهای متفاوتی از CO2 نشان می دهد. الف) علت افزایش منحنی در فاز A چیست؟ ب) چرا شدت فتوسنتز با وجود افزایش غلظت CO2 ثابت می ماند و افزایش نمی یابد؟ 2- شدت فتوسنتز را در گیاه چگونه اندازه می گیرند؟ الف) مقدار O2 آزاد شده ب) مقدار نشاسته ساخته شده در برگ ج) اندازه گیری رشد گیاه در واحد زمان د) هیچکدام 3- پهن و نازک بودن برگ چه تاثیری بر فتوسنتز دارد؟ 4- بنظر شما پراکندگی روزنه ها در برگهایی که تقریبا موازی با ساقه اند مانند ذرت مشابه پراکندگی روزنه در برگهای افقی مانند سیب است؟ چرا؟ 5- علت تغییر رنگ برگ ها در پائیز بخاطر چیست؟ A) تغییر رنگ کلروفیل از سبز به زرد و نارنجی B) تخریب کلروفیل C ) ساخته شدن رنگهای زرد و نارنجی D) ظاهر شدن رنگدانه های زرد و نارنجی برگ E) از بین رفتن همه رنگدانه های برگ الف) A, D ب) B, D ج) A, D, E د) A, C, D 6- پیازی که می خوریم در واقع برگ های آن است. چرا این برگها سبز نیستند؟ 7- چرا برگ گیاهان بیابانی دارای کوتیکول ضخیم است؟ 8- برگ یک گیاه بیابنی را با برگ یک گیاه که در مناطق شمال ایران رشد می کند را با هم مقایسه کنید. و چند تفاوت میان آنها بنویسید. 9- آزمایشی طرح کنید که بدون استفاده از میکروسکوب نشان دهد سطح زیرین برگهای یک گیاه نسبت به سطح بالایی آن روزنه بیشتری دارد. 10- سه نوع گیاه متفاوت در شرایط محیطی یکسانی پرورش داده می شوند. یکی برگهای سبز، دیگری برگهای قرمز و سبز و سومی برگهای سفید و سبز دارد. - آیا رشد هر سه گیاه یکسان است؟ چرا؟ - گیاهان را برحسب میزان رشد بیشتر مرتب کنید. - سرعت رشد در گیاه دوم و سوم چگونه است؟ 11- چرا معمولا برای بررسی و اندازه گیری اثر عوامل محیطی برروی فتوسنتز معمولا از گیاه آبزی برای این کار استفاده میشود؟ دلیل این امر را توضیح دهید. 12- کدامیک از این موجودات تولید کننده و کدامیک مصرف کنده است؟ الف) زنبور عسل ب) گوسفند ج) درخت بید د) قارچ خوراکی ه) جلبک سبز و) ماهی ز) فیتوپلانکتون 13- کشاورزی در سال قبل از زمین کشاورزی خود، محصول گندم خوبی برداشت کرده بود. ولی امسال که مجددا اقدام به کشت گندم کرده بود. ساقه های گندم در مقایسه با سال قبل کوچکتر و شکننده تر شده و بسیار کمتررشد کرده بودند. لذا امسال محصول گندم بشدت افت خواهد کرد. - اگر آفت، کشتزار این کشاورز را آلوده نکرده باشد، بنظر شما علت این کاهش شدید محصول چیست؟ 14- چرا کشاورزان هر چند وقت بار در زمین خود نخود یا شبدر می کارند؟ 15- مقدار قند موجود در گیاه در ساعت 12 ظهر بیشتر است یا در ساعت 8 بعد از ظهر؟ چرا؟ 16- مقدار قند موجود در گیاه در چه ساعتی به پائینترین میزان خود می رسد؟ (10 شب – 4 نیمه شب ) علت را توضیح دهید. 17- چرا شدت فتوسنتز در دماهای پائین ( مثلا 5 درجه ) بسیار کم است؟ 18- چرا گاهی اوقات کشاورزان یکسال زمین خود را بدون کشت رها می کنند؟ فایده این کار چیست؟ 19- کشاورزان برای جبران کمبود نیترات در زمینهای خود چه راه هایی در پیش دارند؟ و چه اقداماتی می توانند انجام دهند؟ 20- سلولهای لایه اپیدرم برگ کدامند؟ الف) نگهبان روزنه ب) سلول های روپوستی ج) کوتیکول د) همه موارد ه) الف و ب 21- در گیاه زیتون، روغن زیتون چگونه و با استفاده از چه موادی ساخته می شود؟ سوالات فرادانشی از فصل پنجم ( تغذیه ) 1- آمیلوپلاست چیست؟ الف) جایگاهی که در آن نشاسته ساخته میشود ب) دانه های نشاسته را آمیلوپلاست می گویند ج) اندامکی که نشاسته در آن ذخیره می شود د) محلی که در آن نشاسته تجزیه می شود. 2- والدین و کودکی که به نرمی استخوان مبتلا بود به پزشک مراجعه کردند. و پزشک علاوه بر تجویز دارو به آنها توصیه کرد کودک را مدتی در روز در مقابل تابش مستقیم نور خورشید قرار دهند. علت این توصیه چیست؟ 3- والدین کودک یک ساله ای که مشکل ایستادن داشت نزد پزشک مراجعه کردند. پزشک ابتدا از محل زندگی آنها و شرایط آن سوال کرد. آنها در آپارتمان زندگی می کردند که چون هیچوقت پرده های آنها کنار نمی رفت لذا نور به منزل آنها نمی تابید. پزشک علاوه بر اطمینان از تغذیه کودک با شیر مادر قطره ویتامینD هم برای آن نوشت و به پدر و مادر این کودک توصیه کرد که حتما ساعاتی را در روز کودک خود را به بیرون ببرند و تا جای ممکن برایش لباس تابستانی بپوشند. - چرا پزشک از محل ندگی و شراط آن سوال کرد؟ - اهمیت تغذیه با شیر مادر دراین کودک چیست؟ - قطره ویتامین D به چه منظور برای کودک تجویز شد؟ - پوشیدن لباس تابستانی و بردن کودک به بیرون از منزل به چه منظور توصیه شد؟ 4- آیا این جمله درست است: بدن به اسید های آمینه غیر اساسی برای ساختن پروتئین نیاز ندارد. توضیح دهید. 5- چرا پزشکان به بیماران خود پس از اعمال جراحی و یا بخیه کردن زخمها توصیه می کنند حتما در روز از میوه هایی چون پرتقال، سیب، لیمو شیرین، گوجه فرنگی و ..... استفاده کنند؟ 6- کدامیک از مواد زیر برای منظم کردن کار روده ها مناسب تر است؟ الف) شیر و تخم مرغ ب) سبزی و میوه ج) انواع نان د) انواع گوشت 7- بنظر شما علت بیماری دختر 14 ساله ای که در اثر دویدن مختصر و یا بالا رفتن از پله سریعا خسته می شود. و رنگ پریده ای دارد چیست؟ - شما مرف چه نوع مواد غذایی را به او توصیه می کنید؟ 8- چرا برای رشد و ترمیم بدن تخم مرغ بهتر از نان است؟ 9- مسافرانی که غذاهای یک رستوران بین راهی را خورده بودند پس از مدتی دچار سردرد و تهوع شدند. - بنظر شما چه نوع افزودنی غذایی باعث ایجاد سردرد و تهوع می شود؟ 10- خانمی که چاق بود و اضافه وزن زیادی داشت تصمیم گرفت بجای استفاده از قند و شکر در غذا از سیکلامات استفاده کند. ولی پس از یک سال متوجه توموری زیر پوست بازویش شد. بنظر شما پیدایش تومور در این خانم با نوع رژیم غذایی او ارتباط دارد؟ یا به چاقی و اضافه وزن او و یا به عوامل ارثی مربوط است؟ - هر یک از احتمال ها را بررسی کنید. - شما کدام احتمال را بیشتر از سایرین در پیدایش سرطان دخیل می دانید؟ 11- با اینکه پروتئین لوبیا زیاد است ولی از نظر پروتئنی ارزش زیادی ندارد. علت چیست؟ 12- بعضی افراد هستند که فقط گیاه خوارند. و از خوردن غذاها و فراورده های حیوانی امتناع می کنند. - چرا معمولا این افراد دچار سوئ تغذیه نمی شوند؟ - رژیم غذایی این افراد چگونه باید باشد تا دچار کمبود پروتئین نشوند؟ - ویتامینهایی مانند ویتامین D بیشتر در منابع حیوانی وجود دارند. برای حل این مشکل چه توصیه ای دارید؟ - کلسترول در غذاهای گیاهی وجود ندارد، تامین این ماده چگونه صورت می گیرد؟ - بیماریهایی که این افراد کمتر به آن دجار می شوند چیست؟ 13- عواملی که باعث از بین رفتن و کاهش ویتامین C در مواد غذایی می شوند را نام ببرید. 14- چرا افزایش مصرف ویتامین A در بدن خطرناکتر از افزایش ویتامین B است؟ 15- چرا کمبود ترشح تیروکسین در بدن باعث چاقی و کم تحرکی می شود؟ 16- ویتامین A از لحاظ ساختمانی با کدامیک شباهت بیشتری دارد؟ الف) ویتامین D ب) ویتامین C ج) آهن د) کاروتن 17- بعضی از افرادی که بیماری فشار خون دارند، اصلا نمک مصرف نمی کنند. - آیا می توان نمک را از رژیم غذایی خود حذف نمود؟ در این صورت آیا بدن دچار عوارض ناشی از کمبود سدیم نمی شود؟ 18- ویتامین D از لحاظ ساختمان شیمیایی به کدام ترکیب شبیه تر است؟ الف) ویتامین A ب) کلسترول ج) کلسیم د) ب و ج 19- مریم در آبادان و دختر خاله اش در تبریز زندگی می کند. بنظر شما کدامیک از این دو نفر باید نمک بیشتری به غذای خود بزنند؟ چرا؟ سوالات فرادانشی قصل ششم ( تولید مثل و وراثت ) 1- پسری گروه خونی A مثبت دارد. ولی از پدر خود نمی تواند خون دریافت کند. گروه خونی در کدام است؟ الف) A منفی ب) AB مثبت ج) O منفی د) O مثبت 2- بترتیب کدام گروه خونی آنتی ژن بیشتر و کدامیک آنتی کور بیشتری دارد؟ الف)B مثبت و O مثبت ب) AB منفی و O مثبت ج)AB مثبت و O منفی د) O منفی و AB مثبت 3- بیشترین آنتی ژن و کمترین آنتی کور مربوط به کدام گروه خونی است؟ الف) O مثبت ب) O منفی ج) AB مثبت د) AB منفی 4- چرا علاوه بر تقسیم میتوز انجام تقسیم میوز هم در بدن لازمست؟ 5- اگر ملکول DNA را به نردبان تشبیه کنیم. پله ها و ستون نردبان را چه موادی تشکیل می دهند؟ 6- چه ارتباطی بین کروموزم، کروماتین و DNA وجود دارد؟ 7- تفاوتها و شباهتهای میان کروموزم و کروماتین را بنویسید. 8- تفاوت سلول جنسی نر و ماده چیست؟ 9- شباهت سلول جنسی نر و ماده را بنویسید. 10- اگر یکی از سلول های تخمدان سگی با 78 کروموزم تقسیم میوز انجام دهد، بترتیب چند سلول جنسی با چه تعداد کروموزم حاصل می شود؟ الف) 1 – 39 ب) 4- 39 ج) 1 – 78 د) 4 - 78 11- چرا به سلولهای حاصل از تقسیم میوز، سلول دختر گفته نمی شود؟ 12- اگر خون دختری فقط با آنتی کور D ( ضد D ) لخته دهد. - گروه خونی او چیست؟ - در سرم خون او چه آنتی کوری وجود دارد؟ - در صورتیکه پدرش A مثبت و مادرش O منفی باشد، کدامیک در صورت نیاز می تواند به او خون بدهند؟ - این دختر به کدامیک از والدین خود می تواند خون بدهد؟ 13- اگر قطعه ای از ملکول DNA دارای 200 نوکلئوتید باشد و 60 نوکلئوتید آن باز آلی A باشد تعداد باز آلی G در آن چقدر است؟ الف) 60 ب) 80 ج) 40 د) 30 14- نوزادی که با عارضه کرتینیسم متولد می شود، دچار عقب ماندگی ذهنی و جسمی می شود. - بنظر شما بیماری این وزاد وراثتی است؟ یا حاصل تاثیر محیط؟ چرا؟ 15- کدامیک از صفات زیر تحت تاثیر محیط و کدام یک تحت تاثیر وراثت است؟ الف) رنگ چشم بهاره سبز است؟ ب) قد رضا که بستکبالیست است 10 سانت بیشتر از برادرش که فوتبالیست است می باشد؟ ج) در شهر ما درخت خرما میوه نمی دهد. د) پدر رضا در اثر تصادف پایش لنگ شده است. ه) مادری که در دوران حاملگی سرخجه گرفته بود صاحب فرزندی کر شد. و) جوانی که در اثر ابتلا به بیماری فلج اطفال اکنون با عصا راه می رود. ز) رنگ گل گیاه ادریسی در خاکهای اسیدی صورتی می شود. 16- چرا تقسیم میوز برای تولید مثل جنسی لازم است؟ - اگر تقسیم میوز وجود نداشت، تعداد کروموزم ها در هر بار تشکیل سلول تخم چه تغییری می کرد؟ سوالات فرادانشی از فصل هفتم ( بوم شناسی ) 1- شبکه غذایی زیر را در نظر بگبرید که در حال تعادل قرار دارد. موش اگر به یکباره تمام خرگوشها را از محیط حذف کنیم، جغد گیاه اولین تغییری که مشاهده می شود، کدام است؟ خرگوش الف) جمعیت جغد ها رو به کاهش می گذارد ب) جمعیت گیاهان رو به افزایش می گذارد ج) جمعیت موش ها رو به کاهش می گذارد د) جمعیت موش ها رو به افزایش می گذارد 2- سه زنجیره غذایی بکشید که در آن خرگوش حلقه مشترک باشد. 3- در یک شبکه غذایی وجود تولید کننده ها اهمیت بیشتری دارد یا مصرف کننده ها؟ چرا؟ 4- یک زنجیره غذایی شامل تولد کننده، مصرف کننده و تولید کننده است. - اگر تولید کنندگان از بین بروند، چه اتفاقی می افتد؟ - اگر مصرف کنندگان از بین بروند، چه اتفاقی می افتد؟ - اگر تجزیه کنندگان از بین بروند، چه اتفاقی می افتد؟ 5- مهمترین عامل غیرزنده اکوسیستم کدام است؟ ( آب، نور، خاک ) چرا؟ 6- چرا خورشید را نمی توان اولین حلقه زنجیره غذایی به حساب آورد؟ ( دو دلیل ) 7- این جمله را تفسیر کنید: جانوران بطور مستقیم یا غیر مستقیم به گیاهان وابسته اند. 8- در تهیه یک صبحانه با مواد غذایی زیر چند زنجیره غذایی شرکت دارند؟ این زنجیره ها را نام ببرید. الف) نان ب) مربای هویج ج) کره د) عسل ه) چای 9- در یک برکه طبیعی: حلزون ها از جلبکه و گیاهان آبزی تغذیه می کنند، سوسک های آبزی دافنی ها و نوزادان سنجاقکهای کوچک را شکار می کنند. نوزاد سنجاقکها از جلبک ها تغذیه می کند. دافنی ها جلبک ها را می خورند الف) از مجموعه این اطلاعات، یک شبکه غذایی درست کنید. ب) تولید کنندگان این شبکه غذایی را مشخص کنید. ج) یک هرم از موجودات این برکه رسم کنید و در آن، هر سطح تغذیه ای را نشان دهید. 10- برای هر یک از روشهای زیر دلایل علمی ذکر کنید. الف) حتی غذایی که در یخچال هم باشد سرانجام فاسد می شود. ب) غذای منجمد شده ای که از فریزر آورده ایم، باید فورا مصرف کنیم. ج) اگر شیر پاستوریزه در یخچال نباشد، فورا فاسد می شود. د) بیسکوئیت را می توان بدون نگه داری در یخچال تا مدتها نگه داری کرد. 11- چرا شیری که به روش پاستوریزه کردن تهیه شده را نمی توان بیشتر از چند روز نگه داری نمود؟ 12- چند سال قبل در یکی از رودخانه های شمال ایران تعداد زیادی ماهی تلف شدند. دو فرضیه در مورد علت مرگ ماهی ها بیان کنید. 13- اگر تعداد پرندگان یک جنگل 180 در هر کیلومتر مربع باشد و مساحت جنگل 600 کیلومتر مربع باشد، تعداد کل پرندگان چقدر است؟ 14- چرا ورود مواد زیر به آب خطرناک است؟ الف) نیترات ب) سموم دفع آفات ج) جیوه 15- تعداد قورباغه های یک برکه 80 عدد و تعداد نوزادان قورباغه 120 عدد است. اگر تراکم قورباغه ها در هر متر مکعب 20 عدد باشد، مساحت این برکه چقدر است؟ 16- بنظر شما چگونه می توان جلوی بحران انرژی که باپایان یافتن نفت به وجود می آید را گرفت. ( دو راه حل بنویسید ) 17- هر یک از جانداران زیر چه سازشی با محیط خود پیدا کرده اند؟ الف) گیاهی که در بیابان نمی خواهد آب زیادی از دست دهد. ب) خرس قطبی که در سرمای بسیار زیاد قطب زندگی می کند. ج) گلی که که می خواهد پروانه ها و زنبور های عسل را برای گرده افشانی به طرف خود جذب کند. د) کرم انگل که در روده انسان بسر می برد. 17- چرا هر گونه جانوری یا گیاهی نمی تواند در زیستگاههای مختلف زندگی کند؟ 18- جانوران مناطق سرد قطبی چه نوع سازشهایی برای زیستن در این چنین زیستگاههایی پیدا کرده اند؟ 19- انسان نیز می تواند باعث ایجاد توالی در محیط زیست شود، مثالی در این باره بنویسید و اثرات سوئ آن را بر جانوران، گیاهان و محیط زیست بنویسید. 20- با تخریب یک اکوسیستم طبیعی مانند جنگل توسط انسان، چه اثرات سوئ و زیانباری بر محیط زیست تحمیل می شود؟ 21- چنانچه فرایند شوره سازی در طبیعت متوقف شود، چه اتفاقی می افتد؟ 22- پژوهشگران بوم شناس گمان برده اند که بخشی از یک اکوسیستم جنگلی با آلومینیوم آلوده شده است. انتظار می رود بالاترین غلظت این ماده در این بخش از اکوسیستم در کدام جانداران یافت شود؟ الف) پلانکتون ها ب) حشرات آب زی ج) باکتری های گوگردی د) گیاهان آب زی 23- نقش آنزیم های موجود در سلول های جانداران، در پوسیدگی چیست؟ 24- عوامل محدود کننده اکوسیستم ها کدامند/ 25- چرا معمولا غذاهای گیاهی ارزان تر از غذاهای جانوری اند؟ 26- مقدار CO2 موجود در هوا در آخر شهریور بیشتر است یا اواخر اسفند؟ چرا؟ 27- گیاهان خودرو در اوایل بهار به سرعت رشد می کنند. علت این امر چیست؟ A- گرم شدن هوا B- افزایش CO2 هوا C- افزایش مواد غذایی D- افزایش رطوبت E- تولید غذا برای پرندگان الف) A,B, D ب) A, D ج) A, C, D, E د) همه موارد سوالات فرادانشی از فصل هشتم ( میکروبها، بیماری و سلامتی ) 1- وجود کدامیک در میان ویروسها الزامی نیست؟ الف) کپسید ب) اسید نوکلئیک ج) پروتئین د) پوشش 2- چرا ویروسی که در گوجه فرنگی ایجاد بیماری می کند، در ما ایجاد بیماری نمی کند؟ 3- فواید استفاده از ویروس ها بجای سموم شیمیایی دفع آفات در مزارع را نام ببرید. 4- بنظر شما هر یک از باکتری های تثبیت کننده نیتروژن، شوره گذار و شوره زدا جزو کدام دسته از باکتری ها از لحاظ نوع تغذیه به شمار می آیند؟ 5- چرا برای بعضی از بیماریهای واگیر باید واکسن یادآور بزنیم؟ 6- چرا با تزریق واکسن از ابتلا به بیماری مصون می مانیم؟ 7- هر یک از این میکروبها جزو کدام دسته از باکتری ها از لحاظ نوع تغذیه است؟ الف) باکتری که باعث فاسد شدن شیر می شود: ب) باکتری مولد تب مالت ج) باکتری که فاضلابها را تجزیه می کند؟ د) باکتری بی هوازی که لاشه حیوانات را تجزیه می کند 8- با ذکر مثال و ترجیحا رسم شکل نشان دهید که عمل لنفوسیت ها اختصاصی است؟ 9- بعضی از داروهای ساخته شده برروی باکتری ها ممکن است برروی سلول های بدن ما نیز تاثیر بگذارد. در زیر اثر بعضی داروها را برروی سلول نشان می دهد. کدام دارو برسلول های بدن ما نیز تاثیر سوئ دارد؟ الف) دارویی که سبب تخریب دیواره سلولی می شود ب) دارویی که پروتئین سازی را متوقف می کند. ج) دارویی که پروتئین های سطحی را بلوکه می کند « آزمایشات پیشنهادی برای درس زیست شناسی و آزمایشگاه 2 » ( آزمایشهای زیر رااز کتابها و جزوات آزمایشگاهی همچنین از وبلاگ آزمایشگاه زیست شناسی تبریز جمع آوری نموده ام ) عنوان آزمایش: یافتن چشم غالب هدف: آشنایی دانش آموزان با چشم غالب و نیمکره غالب ( مربوط به بینایی ) در مغز ( مربوط به فصل سوم کتاب درسی: حواس ) شرح آزمایش: مدادی را درفاصله طول بازو در مسیر جسم دوری قرار می دهیم. طوریکه تصویر مداد مقابل تصویر جسم قرار بگیرد. سپس یکی از چشم ها را می بندیم و باز می کنیم. اگر تصویر جسم ثابت ماند، چشمی که باز است غالب است. ولی اگر تصویر جسم تغییر پیدا کرد، چشمی که بسته است. غالب می باشد.
عنوان آزمایش: کشت مخمر و مشاهده آن زیر میکروسکوپ ( مربوط به فصل هفتم، مبحث مربوط به تولید مثل غیر جنسی ) هدف: آشنایی دانش آموزان با ( جوانه زنی ) که نوعی تولید مثل غیر جنسی است. وسایل مورد نیاز: 1- مخمر یا خمیر ترش 2- قطره چکان 3- لام و لامل 4- بشر یا ارلن 5- آب – شکر – آرد 6- میکروسکوپ شرح آزمایش: یک بسته پودر مخمر رااز قنادی خریداری نمایید. یا مقداری خمیر ترش از نانوایی بگیرید. یک قاشق غذاخوری پودر مخمر داخل یک بشرریخته و مقداری شکر و آب اضافه کنید و هم بزنید. سپس در آن را بسته و در ئمای 17 تا 25 درجه سانتیگراد قرار دهید. پس از مدتی تعدادی حباب روی آن ایجاد می شود. که بعلت تولید دی اکسید کربن توسط مخمرهاست. حال به آن دو تا سه قاشق آرد گندم اضافه کنید. تا محلول غلیظ شود. در آن را ببندید و روی آن را بپوشانید. و در جای گرم ( 17 تا 25 درجه ) قرار دهید. پس از حدود یکساعت روی آن را باز کنید. - آیا خمیر پف کرده است؟ چرا؟ - بنظر شما علت اینکه به آن خمیر ترش گفته می شود چیست؟ مقداری از مخمر را روی لام برروی یک قطره آب قرار دهید.لامل راروی آن گذاشته و به مشاهده آن در زیر میکروسکوپ بپردازید. مشاهدات خودرارسم نمایید. و آن رابا نمونه قبلی مقایسه کنید.
عنوان: مطالعه گیاه خزه ( مربوط به فصل نهم کتاب درسی، تولید مثل در گیاهان ) هدف: آشنایی با ساختار گیاه خزه وسایل و مواد مورد نیاز: 1- گیاه خزه 2- میکروسکوپ 3- لام 4- ظرف پتری 5- پنس 6- سنجاق شرح آزمایش: مقداری خزه را همراه با خاک پای آن برداشته و در داخل پتری قرار می دهیم. ( اینکار باید با احتیاط انجام شود تا به خزه آسیبی وارد نشود.) در شرایط آزمایشگاهی ودرمعرض تابش نور در مدت یک هفته خزه ها در راس خود تشکیل اسپوروگن داده و کپسول آن به راحتی و با چشم غیر مسلح قابل رویت است. در زیر میکروسکوپ با درشتنمایی 40 ساختمان اسپروگن را می توان مشاهده کرد. اکنون با نوک یک پنس تمیز، یک کپسول را از پتری برداشته و و در داخل قطره آبی که روی لام گذاشته شده است، قرار دهید. با نوک سنجاق کپسول را باز کرده و هاگها را درون آن مشاهده کنید. - پس از مشاهده، تصویری ازآنچه دیده اید رسم کرده و نام گذاری کنید.
عنوان آزمایش: مشاهده ساختمان سرخس ( مربوط به فصل نهم کتاب درسی، تولید مثل در گیاهان ) هدف: آشنایی با ساختمان گیاه سرخس مواد و وسایل مورد نیاز: 1- گیاه سرخس 2- سوزن 3- آب 4- قطره چکان 5- میکروسکوب 6- لام و لامل شرح آزمایش: با یک ذره بین سطح برگ یا برگهایی که در اختیار دارید، بررسی کنید. و اگر در پشت برگ بعضی از آنها لکه های قهوه ای یا نارنجی یا سفید می بینید آنها را بدقت بررسی کنید. - بنظر شما این لکه ها چه هستند؟ برروی لام تمیزی با قطره چکان یک قطره آب بگذارید. یکی از هاگینه هارا بانوک سوزن از پشت برگ جدا کرده و روی قطره آب بگذارید. و با نوک سوزن کمی به آن فشار دهید تا غشای روی هاگینه پاره شود. لامل را برروی آن بگذارید. و درزیر میکروسکوپ بادرشتنمایی های مختلف بررسی کنید. در زیر میکروسکوب باید هاگدانهای سالم، هاگدانهای پاره شده و هاگها راببینید. در مرحله بعدی گلدن سرخسی تهیه کنید. سپس آن راوارونه کرده و با زدن چند ضربه به بدنه گلدان، گیاه رااز خاک خارج کنید. - ریزوم سرخس را بدقت بررسی کرده و مشخصات آن رایادداشت کنید. و در آخر می توانید از نمونه آماده ( میکروسکوپی) هاگدان سرخس استفاده کرده و آن رادرزیر میکروسکوپ با درشتنمایی های مختلف بررسی کنید. - ساختمان یکی از هاگدانها رارسم کنید. و برروی شکل قسمتهای مختلف آن رانامگذاری کنید.
عنوان آزمایش: تشریح ساختار دانه ( مربوط به فصل نهم کتاب درسی، مبحث: تولید مثل جنسی گیاهان دانه دار ) هدف: آشنایی با ساختار خارجی و داخلی گیاهان تک لپه و دو لپه مواد و وسایل مورد نیاز: 1- دانه لوبیا ( دو لپه فاقد آندوسپرم ) و دانه ذرت (تک لپه ای واجد آندوسپرم) 2- بشر نیم لیتری 3- حوله کاغذی 4- ذره بین دسته دار 5- آب مقطر 6- یخچال 7- چاقوی تشریح شرح آزمایش: دانه هاراجداگانه در بشر بمدت یک یا دوروز بخیسانید. بشر حاوی دانه هارا بمنظور جلوگیری از آلودگی توسط باکتری ها در یخچال نگه داری کنید. سپس یک دانه لوبیای خیس خورده را از آب خارج کنید. و روی حوله کاغذی قرار دهید تا خشک شود. سپس با دقت به بررسی اجزای آن بپردازید. سعس کنید بخشهای زیررا در آن پیدا کنید. 1) پوسته دانه: محافظ رویان ( گیاهک) از حشرات، بیماری ها و آسیب های مکانیکی 2) ناف: یک زخم یااثر بیضی شکل در کنارمقعر دانه، این نقطه اتصال پایه رامشخص می کند. که دانه را به تخمدان وصل می کند. 3) پل: برجتگی کوچک واقع درانتهای ناف که از بقایای پایه می باشد. 4) سفت: اثر کروی شکل واقع در انتهای دیگر ناف که منفذ عبور لوله گرده قبل از لقاح به درون تخمک می باشد. اکنون پوسته دانه رابردارید و دانه راباز کنید. و به بررسی قسمتهای مختلف رویان بپردازید. باید این بخشها را تشخیص دهید. 1) لپه ها: که همان برگهای ذخیره ای تغییر شکل یافته هستند. ودر دانه لوبیا بسیار بزرگ می باشند. 2) محوررویانی: این محور متصل به یکی از لپه هاست و توسط دو برگ کوچکش به آسانی قابل تشخیص است. اینها درمجاور گره لپه ای به محور برگ شاخه یا محور روی لپه متصل می شوند. محور روی لپه و برگها باهم تشکیل جوانه را می دهند. پس:گیاه لوبیا دارای دو لپه و محور رویان است. و محوررویان شامل: ژمول، ساقه چه و ریشه چه است. ژمول در راس محور قرار دارد و شامل مریستم انتهایی و چند برگ رویانی است. درزیر ژمول ساقه چه قرار دارد. انتهای باریک شده قاعده رویان ریشه چه نام دارد. برای مشاهده دقیق تر بخشهای مختلف رویان بهتر است از ذره بین استفاده شود. یک دانه خیس خورده ذرت رااز آب خارج کنید و روی حوله کاغذی قرار دهید. تا آب اضافی آن گرفته شود. سپس به بررسی آن میپردازیم. پوسته دانه را برداشته و به کمک چاقوی تشریح آن رااز درازا( طول ) به دو نیم کنید.رویان گیاه ذرت شامل لپه، ریشه چه ساقه چه و ژمول است. که توسط بخشی بنام آندوسپرم احاطه شده است. در برشی که از دانه ایجاد کرده اید. این اجزا قابل مشاهده است. 1- سپر: بخش سفید دانه 2- آندوسپرم: بخش زرد دانه 3- غلاف دانه: غلاف لوله ای شکل، که در طی رویش دانه، جوانه را حفاظت می کند. 4- جوانه: بخش در حال رشد انتهایی محور رویانی 5- ریشه چه: بخشی که در انتهای محور ریشه قرار دارد. 6- غلاف ریشه چه: غلاف لوله ای شکل که حفاظت ریشه چه را برعهده دارد. 7- مزوکوتیل: بخشی از محوررویانی که بین ریشه چه و جوانه قرار دارد. - پس از اتمام کار تصویری از دانه لوبیا و ذرت کشیده و در آن اجزای دانه را نشان دهید.
عنوان آزمایش: کشت بافت ( مربوط به فصل نهم کتاب درسی، مبحث 4: تولید مثل غیر جنسی گیاهان) هدف از آزمایش: آشنایی با تکثیر گیاهان از قسمتهای کوچک بافت گیاه مادر وسایل و مواد مورد نیاز: 1- سیب زمینی 7- پنس 2- دو عدد بطری حاوی محیط کشت 8- اسکالپل 3- آب مقطر استریل 9- ماژیک 4- محلول ضدعفونی کننده ( 10 0/0) 10- کاشی بدون لعاب 5- سه عدد بشر (100 سانتیمتر مکعب ) 6- چراغ گازی شرح آزمایش: جوانه های سیب زمینی راجدا کرده سپس نوک هریک از آنها راببرید. ( حد اقل 4 عدد) طول این قطعات نباید از 3 میلی متر بیشتر باشد. این قطعات را در بشر حاوی مواد ضدعفونی کننده بیندازید و بگذارید بمدت 10 دقیقه در آن بماند. - علت ضد عفونی کردن این قطعات در محلول ضدعفونی کننده چیست؟ یک پنس را مقابل شعله چراغ گاز بگیرید تا ضد عفونی شود. و اجازه دهید تا سرد شود. دو بشر را تا نیمه از آب مقطر استریل پر کنید. سپس قطعات را یکی یکی از محلول ضد عفونی کننده خارج کنید و در یکی از بشرها بیندازید. و بگذارید یک دقیقه در آن بماند. مجددا پنس راباشعله چراغ ضدعفونی کنید و پس از سرد شدن، قطعات را ازبشر اول به بشر دوم منتقل کنید. و یک دقیقه صبر کنید دوباره پنس را برای انجام مراحل بعدی ضدعفونی کنید. در پوش بطری های حاوی محیط کشت را بردارید و دهانه آن را به مدت 2 تا 3 ثانیه، مقابل شعله چراغ گازی بگیرید. سپس به کمک پنس، به درون هر یک از بطریها دو قطعه آماده شده بیندازید. و با اتیکت روی هر دو بطری مشخصات لازم را بنویسید. و بچسبانید. بطری ها رابه مدت دو هفته درمعرض نور و در محیط گرم قرار دهید. - چرا بطریها را در معرض نور قرار می دهند؟ - بنظر شما چه نوع سلولی بافت قطعات مورد آزمایش را تشکیل می دهند؟ بعد از دو هفته بطریها را بررسی کنید و به این سوالات پاسخ دهید. - وضع ظاهری قطعات بافت را توصیف کنید. آیا دارای برگ و ریشه شده اند؟ - گیاهان خانگی که در گل فروشیها فروخته می شوند، غالبا به روش کشت بافت تهیه می شوند. آیا می توانید دلیلی برای این کار ذکر کنید؟
عنوان: بررسی شکل اسپرم جانوران ( مربوط به فصل 11: مبحث دستگاه تولید مثلی مرد ) هدف از آزمایش: مشاهده اسپرم جانوران مختلف مواد و وسایل مورد نیاز: 1- اسپرم تازه گاو ( از اداره دامپزشکی محل یک یا دو ساعت قبل از آزمایش ) 2- سرم فیزیولوژی 3- لام 4- میکروسکوپ شرح آزمایش: مقداری از مایع محتوی اسپرم را روی لام قرار داده، یکی دو قطره سرم فیزیولوژیک روی نمونه می ریزیم. ( کندانسور میکروسکوپ باید کاملا پایین باشد ) شکل و ابعاد اسپرم و چگونگی حرکت آن را مشاهده کنید. - مشاهدات خود را در دفتر آزمایش بنویسید - شکلی از اسپرم هایی که مشاهده کرده اید. رسم کنید. ( بنام خدا ) ( آزمایشهای زیر رااز کتابها و جزوات آزمایشگاهی همچنین از وبلاگ آزمایشگاه زیست شناسی تبریز جمع آوری نموده ام ) آزمایشات مربوط به کتاب زیست شناسی و آزمایشگاه (1) عنوان آزمایش: تشخیص گلوکز از ساکارز ( فصل اول، مولکولهای زیستی، مبحث هیدرات های کربن ) مواد و وسایل لازم : 1- پی پت 2- محلول بندیکت یا معرف فهلینگ A و B 3- لوله آزمایش 4- چراغ الکلی 5- محلول یک در صد گلوکز( 1 0/0) 6- حبه قند ( ساکارز ) 7- آب مقطر 8- بشر cc 500 9- قطره چکان شرح آزمایش : مرحله اول: 5 سانتیمتر مکعب معرف بندیکت را در یک لوله آزمایش بریزید و 8 قطره محلول 1 0/0 گلوکز به آن بیفزائید. لوله را قدری حرکت داده آنگاه آن را بمدت 5 دقیقه درون بشر آب جوش قرار دهید. ( حرارت مستقیم ) - چه تغییر رنگی مشاهده می کنید؟ - حرارت در این آزمایش چه نقشی دارد؟ - چه نتیجه ای از این آزمایش می گیرید؟ مرحله دوم: یک حبه قند را باcc 10 آب مقطردر لوله آزمایش بریزید تا حل شود. در لوله آزمایش دیگر 5 سانتیمترمکعب معرف بندیکت بریزید و 8 قطره از شربت قند را به آن اضافه کنید و لوله را بمدت 5 دقیقه در بشر حاوی آب جوش قرار دهید. *- بهتر است هردو مرحله را با هم انجام دهید. *- بعضی از هیدراتهای کربن پیچیده تر از بقیه هستند. مثلا در مورد سلولز که یک کربوهیدرات پیچیده است. لازمست ابتدا ملکولهای آن شکسته شود. بدین منظور آن را ساییده و نرم کنید. بعد از حل کردن آن در آب، آن را داخل لوله ازمایش بریزید و روی آن مقداری اسیدکلریدریک اضافه کنید. سپس لوله آزمایش را حرارت دهید و بعد از اینکه محلول حدود 15 دقیقه جوشید آن را به آرامی سرد کنید. محلول بندیکت را اضافه کرده و بترتیب روش شناسایی گلوکز عمل کنید.
عنوان : تهیه محیط کشت باکتری و رنگ آمیزی از نمونه باکتریها جهت مطالعه میکروسکوپی ( فصل دوم، سفری به درون سلول، مبحث سلولهای پروکاریوتی ) قبل از تهیه نمونه از باکتریها لازمست که در ابتدا روش تهیه محیط کشت باکتری و تهیه کلونی باکتری را بیاموزیم. مواد و لوازم مورد نیاز : 1- محیط کشت نوترینت آگار ( nutrient agar ) بجای این محیط کشت می توان از پودر ژله یا آگار و شیر و شکر استفاده کرد. 2- ظرف پتری: بجای این ظرف می توان از ظرفهای سس کوچک استفاده کرد. 3- اتو کلاو: بجای آن می توان از دیگ زودپز استفاده کرد. و آن را روی چراغ گاز قرار داد. 4- آب مقطر: بجای آن می توان از آب معمولی استفاده کرد. 5- چراغ گاز یا چراغ الکلی 6- ترازوی دقیق: بجای این وسیله می توان از قاشق غذا خوری استفاده کرد. 7- پیپت: بجای آن می توان از قاشق غذا خوری استفاده کرد. 8- الکل 70 درصد یا وایتکس طرز تهیه: یک گرم نوترینت آگار را داخل 100 میلی لیتر آب بریزید و آن را داخل شیشه سس ریخته و در شیشه را ببندید و آن را اتوکلاو کنید. یا می توان: 8 گرم پودر ژله یا 1 گرم ژلاتین و 2 قاشق غذا خوری شیر ( حدود 13 میلی لیتر ) و یک قاشق غذا خوری ( حدود 3 گرم ) شکر را داخل یک شیشه سس یا شیشه شیر بریزید و 100 میلی لیتر آب به آن اضافه کنید. و در محیط کشت ( شیشه سس یا شیر ) را ببندید. و آنها را بمدت یک ربع اتوکلاو نمایید و چند شیشه خالی سس را نیز اتوکلاو کنید. ( فشار 5/1 اتمسفر بمدت نیم ساعت ) اگر اتوکلاو ندارید ظرفهای سربسته و لامها را بمدت یک ساعت در داخل یک قابلمه آب جوش یا دیگ زودپز ( در داخل دیگ، آب بریزید و ظرف سوراخدار داخل آن را درون آن قرار دهید. بطوریکه تا زیر آن آب باشد و داخل آن ظرفهای آلوده قرار دهید) بجوشانید. پس از آن، محلی را که می خواهید در آنجا کشت را انجام دهید یعنی روی میز آزمایشگاه را با وایتکس یا الکل 70 درصد ضد عفونی کنید. سپس چراغ گاز یا چراغ الکلی را روشن کنید.
عنوان آزمایش : کشت باکتریها و قارچهای هوا برای انجام اینکار کافیست پس از تهیه محیط کشت، آن را در محیط باز بگذاریم تا هاگ قارچها و باکتریهای موجود در هوا بر روی محیط کشت قرار بگیرد و رشد کند. سپس از کلونی باکتری نمونه تهیه کرده، آن را رنگ آمیزی کرده و مطاله می کنیم. *- این کار روش مناسبی برای مطالعه هوای آلوده است.
عنوان آزمایش : کشت میکروبهای موجود در خاک مواد لازم : 1- لوله آزمایش یا شیشه سس استریل 2- محیط کشت استریل 3- چراغ گاز یا چراغ الکلی 4- فیلدوپلاتین یا سوزن استریل همراه با سرنگ 5- آب استریل 6- ترازو یا قاشق 7- استوانه مدرج روش آزمایش مقداری خاک مثلا 1 گرم یا نصف قاشق غذاخوری یا بیشتر را با 100 یا 200 میلی لیتر آب سترون شده، داخل یک شیشه سس یا شیشه شیر استریل بریزید. در آن را بسته و خوب بهم بزنید. سپس بگذارید خاک ته نشین شود. حال قسمت فلزی فیلدوپلاتین یا سرنگ ( همراه با سوزن ) را روی شعله گاز یا چراغ الکلی بگیرید تا کاملا سرخ شود. کمی صبر کنید تا خنک شود. سپس آن را به عصاره خاک بزنید. و یک قطره از عصاره را بصورت زیگزاگ روی محیط کشت بکشید و اگر قطره کوچک بود، می توانید برای هر بار زیگزاگ کشیدن روی محیط کشت از قطره جدید استفاده کنید. حال در شیشه را ببندید و در حرارت 22 درجه سانتیگراد (در صورتیکه ژله یا ژلاتین بکار برده باشید) و یا حرارت 37 درجه سانتیگراد ( در صورتیکه آگار بکار برده باشید ) قرار دهید. پس از یک تا سه روز میکروبهای رشد کرده بر روی محیط را مشاهده می کنید. - این میکروبها چه فرقی با میکروبهای موجود در هوا دارند؟ چرا؟ - چرا عصاره را بصورت زیگزاگ روی محیط کشت می کشیم؟
عنوان : رنگ آمیزی ساده باکتری ها مواد و وسایل مورد نیاز : 1- فیلدو پلاتین یا سرنگ با سوزن استریل 2- چراغ گاز یا چراغ الکلی 3- محلول کریستال ویوله یا آبی متیل 15 0/0 4- آب مقطر 5- اتانول 95 0/0 6- آبفشان 7- لام و لامل 8- میکروسکوپ 9- روغن ایمرسیون 10- پنس 11- کاغذ خشک کن روش آزمایش : ابتدا باید یک گسترش مناسب از باکتری تهیه نمایید: یک لام تمیز و خشک بردارید. با فیلدوپلاتین مقداری از باکتری را از محیط کشت برداشته و به روی لام منتقل کنید. و آن را پخش کنید. اندکی صبر کنید تا مواد روی لام خشک شود. بعد سه بار از میان شعله عبور دهید (لام را با یک پنس بگیرید ) اینکار برای تثبیت باکتریها روی لام صورت می گیرد. رنگ آمیزی : لام را با محلول کریستال ویوله یا آبی متیل بپوشانید و یکی دو دقیقه صبر کنید. و سپس آن را با آب بشوئید و با کاغذ خشک کن لام را خشک کنید و با روغن ایمرسیون و عدسی 100 مشاهده نمائید. البته بهتر است ابتدا از عدسی 40 شروع کرده و بعد از عدسی 100 استفاده کنید. *- با این روش می توان شکل با کتری ( کروی، میله ای و خوشه ای ) را تشخیص داد.
عنوان : تهیه کوپ از سلولهای گیاهی و جانوری و بررسی تفاوت آنها ( فصل دوم: سفری به درون سلول- مبحث سلول های یوکاریوتی ) مواد و وسایل مورد نیاز : 1- لوگل 2- بلودومتیلن 3- سوآپ یا چوب کبریت 4- لام و لامل 5- پنس 6- میکروسکوب 7- پیاز، تره، کاهو، مخاط دهان یا زبان 8- چاقو روش کار: تکه ای کوچک از بشره ( پیاز، تره، کاهو ) تهیه کرده، روی لام قرار داده، یک یا دو قطره لوگل به آن اضافه کنید. 5 دقیقه صبر کنید. سپس یک قطعه لامل با زاویه 45 درجه روی نمونه قرار دهید و با تکه کوچکی از پنبه رنگهای اضافی اطراف آن را پاک می کنیم و به مشاهده آن زیر میکروسکوب ( با درشتنمایی 10 ) می پردازیم. تهیه کوپ از سلولهای پوششی مخاط گونه یا زبان : ابتدا یک سواپ تمیز را بداخل مخاط گونه می کشیم. بدون آنکه با دندانها تماس پیدا کند. آن را از دهان خارج کرده و روی یک لام تمیز که از قبل یک قطره بلودومتیلن روی آن ریخته ایم، منتقل می کنیم و 5 دقیقه صبر کرده روی آن لامل قرار داده رنگهای اضافی را با پنبه پاک می کنیم. یا می توان یک لام تمیز را بروی مخاط زبان کشیده و روی آن بلودومتیلن بریزیم. و بعد سایر مراحل کار را نظیر نمونه قبلی روی آن انجام دهیم. با درشتنمایی 10 میکروسکوب نوری آن را مطالعه کنیم. - چه تفاوتی بین بشره سلولهای گیاهی و مخاط دهان وجود دارد؟ - چه تفاوتی بین بشره پیاز، تره و کاهو مشاهده می کنید؟ - تفاوتهای بین سلولهای گیاهی و جانوری را ذکر کنید.
عنوان: مشاهده آمیلوپلاست در سلولهای گیاهی ( فصل دوم: سفری به درون سلول- مبحث اندامک های سلولی ) هدف آزمایش : آشنایی و مشاهده ساختمان آمیلوپلاست در غده سیب زمینی وسایل و مواد مورد نیاز : 1- لام و لامل 2- قطره چکان 3- شیشه ساعت 4- چاقوی تشریح 5- میکروسکوپ 6- یونولیت 7- کاغذ خشک کن 8- معرف لوگل شرح آزمایش : مرحله اول: به کمک چاقوی تشریح تیز و دو قطعه یونولیت، برش های نازکی از غده سیب زمینی تهیه کنید. هر یک از مقاطع را پس از تهیه در یک شیشه ساعت محتوی آب بیندازید. به کمک قطره چکان در وسط لام تمیزی یک قطره آب بریزید و یکی از نازکتریت برشها را انتخاب کرده و آن را در وسط لام ( روی قطره آب ) قرار دهید.لامل را روی نمونه قرار داده و در زیر میکروسکوپ با درشتنمایی های مختلف مشاهده کنید. با افزایش درشتنمایی می توانید شکل فلس مانند و حالت لایه لایه آمیلوپلاست را بخوبی تشخیص دهید. مرحله دوم: به کمک قطره چکان یک یا دو قطره محلول لوگل از گوشه لامل بچکانید و با قرار دادن یک قطعه کاغذخشک کن در طرف مخالف آب اضافی زیر لامل را جذب کنید. نمونه را مجددا در زیر میکروسکوپ بررسی کنید. - مشاهدات خود رایادداشت کنید. - با اضافه کردن لوگل چه تغییری در رنگ نمونه ایجاد می شود؟ *- آزمایش خود رامی توانید در مورد دانه های گندم، ذرت و برنج نیز انجام دهید و به این ترتیب تنوع اشکال آمیلوپلاست را در سلولهای گیاهان مختلف ماهده کنید.
عنوان آزمایش : مشاهده پدیده ی تورژسانس و پلاسمولیز در سلولهای گیاهی ( فصل دوم: سفری به درون سلول- مبحث اسمز ) هدف: آشنایی دانش آموزان با تاثیر محیطهای مختلف بر سلول گیاهی وسایل و مواد مورد نیاز : 1- میکروسکوپ 2- شیشه ساعت 3- آب مقطر 4- آب نمک 10 0/0 5- لام و لامل 6- پیاز 7- چاقو 8- لوگل روش کار : در یک شیشه ساعت مقداری آب مقطر و در شیشه ساعت دیگری مقداری آب نمک 10 0/ می ریزیم. تکه کوچکی بشره پیاز را به هریک از دو ظرف اضافه می کنیم. حدود 10 تا 15 دقیقه صبر می کنیم. سپس بشرا پیاز را از محلول خارج نموده و روی لام تمیز قرار می دهیم و با لوگل رنگ آمیزی می کنیم. بعد از 5 دقیقه لامل را به آرامی روی نونه قرار داده و به مطالعه آن زیر میکروسکوپ با درشتنمایی 10 می پردازیم. - پس از مشاهده، تصویردو کوپ تهیه شده را رسم کرده و تفاوت آنها را بنویسید. - تاثیر محیط با غلظتهای مختلف را بر روی سلول گیاهی بنویسید.
عنوان آزمایش: تهیه بافت گیاهی و مشاهده سلولهای پارانشیمی ( فصل سوم: سازمان بندی سلول ها- مبحث بافتهای گیاهی ) هدف: آشنایی با ساختمان و اختصاصات سلولهای پارانشیمی در بخش های مختلف گیاه وسایل و مواد مورد نیاز: 1- میکروسکوپ 2- ساقه شبدر 3- لام و لامل 4- تیغ 5- آب مقطر 6- آب ژاول 7- اسید استیک رقیق 8- کارمن زاجی 9- مغز آقطی یا یونولیت 10- شیشه ساعت شرح آزمایش: برش نازکی ازساقه تهیه کنید (به کمک یونولیت و تیغ) ودر شیشه ساعت محتوی آب مقطرقرار دهید برشها را بمدت 10 تا 15 دقیقه در آب ژاول قرار دهید. برشها را پس از شستشو با آب مقطر، یک دقیقه در اسید استیک رقیق قرار دهید. پس از شستشو با آب مقطر آنها را 10 تا 15 دقیقه در کارمن زاجی قرار دهید. مجددا با آب مقطر شستشو دهید. یک قطره آب روی لام بریزید و نمونه را روی آن قرار دهید یک لامل را به آرامی روی نمونه قرار داده و نمونه را با میکروسکوپ بررسی کنید. - پس از مشاهده، شکلی از ساختار ساقه را که در زیر میکروسکوپ مشاهده نمودید، رسم کنید. و در آن سلولهای پارانشیمی را نشان دهید.
عنوان آزمایش: مشاهده بافت کلانشیم ( فصل سوم: سازمان بندی سلول ها- مبحث بافتهای گیاهی ) هدف از آزمایش: آشنایی با ساختمان و اختصاصات سلولهای کلانشیمی در بخش های مختلف گیاه وسایل و مواد مورد نیاز: 1- ساقه نعناع یا دمبرگ کرفس 2- میکروسکوپ 3- لام و لامل 4- تیغ 5- آب مقطر 6- آب ژاول 7- اسید استیک رقیق 8- کارمن زاجی 9- مغز آقطی یا یونولیت 10- شیشه ساعت شرح آزمایش: برش نازکی از ساقه گیاه ( به کمک یونولیت و تیغ) تهیه کنید. و در شیشه ساعت محتوی آب مقطر قرار دهید. برش ها رابمدت 10 تا 15 دقیقه در آب ژاول بیندازید. برش ها را پس از شستشو با آب مقطر، یک دقیقه درون اسید استیک رقیق قرار دهید. سپس برش ها رابا آب مقطر شستشو دهید.و آنها را 10 الی 15 دقیقه در کارمن زاجی قرار دهید. برش ها را با آب مقطر بشویید. سپس یک قطره آب مقطر روی یک لام تمیز ریخته و با انتقال برش ها به روی لام ازآنها نمونه میکروسکوپی تهیه کنید. نمونه میکروسکوپی آماده را ابتدا با درشتنمایی کم و در آخر با درشتنمایی 400 برابر مشاهده کنید. و به بررسی مشخصات آن بپردازید. - پس از مشاهده، تصویری از نمونه در دفتر آزمایشگاه خود رسم کنید. و در آن سلولهای کلانشیمی را نشان دهید.
عنوان آزمایش: مشاهده بافت اسکلرانشیم ( فصل سوم: سازمان بندی سلول ها- مبحث بافتهای گیاهی ) هدف از آزمایش:آشنایی باساختمان و اختصاصات سلولهای اسکلرانشیمی دربخش های مختلف گیاه وسایل و مواد مورد نیاز: 1- میکروسکوپ 2- میوه گلابی، پوست دانه لوبیا، دمبرگ و برگ نیلوفر آبی، درون بر سیب، ساقه کتان، گل راعی، ساقه های ذرت و گل سرخ 3- لام و لامل 4- تیغ 5- آب مقطر 6- آب ژاول 7- اسید استیک رقیق 8- کارمن زاجی 9- مغز آقطی یا یونولیت 10- شیشه ساعت شرح آزمایش: همانند دستور کار در آزمایش بافت کلانشیم است. در اینجا روش تهیه نمونه اسکلرئید از میوه گلابی را شرح می دهیم. بر روی لام تمیزی یک یا دو قطره محلول متیلن بلو بریزید. کمی از بخش خوراکی میوه گلابی را بردارید و آن را برروی محلول متیلن بلو در وسط لام قرار دهید. لامل را بر روی آن بگذارید سپس دستمال کاغذی یا کاغذ خشک کن را چند لا کرده و با نوک انگشت در محل قرار گرفتن نمونه روی لامل فشار دهید. به این ترتیب نمونه مسطح شده و سلولها از یکدیگر جدا می شوند. نمونه تهیه شده را در میکروسکوپ قرار داده و با درشتنمایی کم به بررسی آن بپردازید. دیواره چوبی سلولهای اسکلرانشیمی توسط معرف متیلن بلو به رنگ آبی در می آیند و بدین ترتیب می توانید این بافت را در زیر میکروسکوپ به رنگ آبی مشاهده کنید. با درشتنمایی 400 برابر به مشاهده سلولهای اسکلرانشیمی بپردازید. و مشخصات آن را بررسی کنید. سلولها دیواره چوبی ضخیمی دارند و حفره داخلی آنها کوچک است. - پس از مشاهده، شکلی از بافت مورد مطالعه را رسم کرده و سلولهای اسکلرانشیمی را در آن نشان دهید.
عنوان آزمایش: نقش آمیلاز روی نشاسته ( فصل چهارم: تغذیه و گوارش- مبحث: دستگاه گوارش انسان ) هدف آزمایش: آشنایی و بررسی عمل آمیلاز بزاق روی نشاسته وسایل و مواد مورد نیاز: 1- لوله آزمایش 2- نشاسته 3- محلول بندیکت 4- محلول لوگل شرح آزمایش: به انداره 4/1 از گنجایش لوله آزمایش را از بزاق دهان پر کنید. و به همان میزان آب به آن اضافه کنید. سپس لوله آزمایش را بهم زده و با پارچه نازکی محلول حاصل را صاف کنید. در شش لوله آزمایش مقداری نشاسته بریزید و آنها را با شماره مشخص کنید. - به لوله شماره ( 1) چند قطره لوگل بزنید. - به لوله شماره ( 2 ) 5 میلی لیتر محلول بندیکت بریزید. - به لوله شماره ( 3 ) یک میلی لیتر محلول صاف شده بزاق بیفزایید.سپس چند قطره ید به آن اضافه کنید. - به لوله شماره (4) پس از افزودن یک میلی لیتر محلول بزاق، 5 میلی لیتر محلول بندیکت به آن اضافه کنید. - به لوله شماره ( 5 ) یک میلی لیتر بزاق جوشیده بیفزایید سپس چند قطره لوگل به آن اضافه کنید. - به لوله شماره ( 6) پس از افزودن یک میلی لیتر بزاق جوشیده شده، 5 میلی لیتر محلول بندیکت به آن اضافه کنید. - نتایج بدست آمده را یادداشت کنید. - نتیجه خود را در مورد عملکرد آنزیم موجود در بزاق و اثر حرارت بر آنزیم را بنویسید.
عنوان آزمایش: عمل پپسین روی پروتئین ها ( فصل چهارم: تغذیه و گوارش- مبحث: دستگاه گوارش انسان ) هدف: آشنایی با اثر پپسین روی پروتئین ها مواد و وسایل مورد نیاز: 1- تخم مرغ 2- چاقو 3- لوله آزمایش 4- محلول پپسین 1 0/0 5- اسید کلریدریک10 0/0 6- بن ماری شرح آزمایش: سفیده تخم مرغ پخته را خرد کرده و در 4 لوله آزمایش بریزید. - به لوله شماره یک، 10 میلی لیتر آب اضافه کنید. - به لوله شماره دو، 10 میلی لیتر محلول پپسین 1 0/0 اضافه کنید. - به لوله شماره سه، 10 میلی لیتر اسید کلریدریک رقیق 10 0/0 اضافه کنید. - به لوله شماره چهار، 10میلی لیتر محلول پپسین 1 0/0 و دوقطره اسید کلریدریک10 0/0 اضافه کنید. سپس هر چهار لوله را چند ساعت در دمای 37 درجه در یک بن ماری ( دمای بدن ) قرار دهید. - مایع درون لوله ها را بررسی کنید. در کدام لوله تغییرات ایجاد شده است؟ چرا ؟ *- پپسین بصورت قرص در داروخانه ها بفروش می رسد.
عنوان: آیا در هوای بازدم گاز دی اکسید کربن وجود دارد؟ هدف: شناسایی دی اکسید کربن در هوای بازدمی ( فصل پنجم: تبادل گازها ) وسایل و مواد مورد نیاز: 1- ارلن 100 cc5 5 - قیف 2- آهک زنده ( Cao ) 6- پنبه یا کاغذ صافی 3- هم زن 7- نی پلاستیکی 4- بشر 100 cc 8- آب مقطر شرح آزمایش : مقدار یک قاشق چایخوری اکسید کلسیم را با 50 CC آب مقطر درون بشر بریزید. و با میله ی همزن آن را مخلوط کنید.مخلوط شیری رنگ حاصل ( شیر آهک ) را در ارلن صاف نمایید. 2 ( OH ) Ca CaO + H2O - محلول حاصل چه رنگی است؟ مرحله دوم: به کمک یک نی پلاستیکی در محلول صاف شده بدمید. - چه تغییراتی در آب حاصل می شود؟ - چرا آب کدر می شود؟ - چه نتیجه ای از این آزمایش گرفتید؟ CaCO3 + H2O CO2 + ( OH ) Ca رسوب شیری رنگ طرز تهیه آب آهک: 5 گرم اکسی کلسیم ( CaO ) را در 150 cc آب حل نمایید. محلول حاصله شیر آهک نام دارد. سپس آن را صاف نموده و در ظرفی که درب محکم دارد، نگهدارید ( برای مصرف باید تازه تهیه کرد زیرا با CO2 هوا ترکیب شده و کدر می شود. آهک زنده CO2 + CaO CaCO3 شیر آهک 2 ( OH ) Ca CaO + H2O *- این آزمایش شرح ساده و قابل اجرایی از آزمایش کتاب است.
عنوان آزمایش : تهیه لام خونی ( فصل ششم: گردش مواد – مبحث خون ) هدف : مشاهده گلبولهای سفید و قرمز وسایل و مواد مورد نیاز : 1- لانست خون گیری 2- لا و لامل 3- محلول گیمسا 4- الکل اتیلیک 5- پنبه شرح آزمایش: پس از ضد عفونی کردن یکی از انگشتان دست با الکل و پنبه و خشک شدن محل ضد عفونی شده، با استفاده از لانست به نوک انگشت ضربه زده و یک قطره خون روی یک سمت لام قرار می دهیم و بترتیب مراحل زیر را انجام می دهیم. الف- گسترش: انتهای یک لام تمیز را با زاویه 30 درجه روی قطره خون قرار داده تا خون در عرض لام پخش شود. آنگاه یکمرتبه و سریع لام دوم را روی لام اول می کشیم. تا خون بصورت لایه نازکی روی سطح لام پخش شود. اندکی صبر می کنیم تا آب خون تبخیر شود. ب- فیکسه کردن: مقداری الکل را روی نمونه گسترش یافته ریخته و با حرکت دست سعی می کنیم الکل به تمام قسمتهای خون برسد. حدود 5 دقیقه صبر می کنیم تا الکل تبخیر شود. الکل سلولهای خون را برروی لام ثابت می کند و چربی اضافی را حل نموده تا نمونه شفاف تر دیده شود. ج- رنگ آمیزی: به وسیله قطره چکان محلول رنگی را برروی تمام قسمتهای خون می ریزیم و حدود 20 دقیقه صبر می کنیم.( اگر گیمسا غلیظ باشد حدود 5 دقیقه کافیست) د- شستشو: لام را بطور مایل در دست گرفته و به کمک یک پیست یا آبفشان به آرامی برروی نمونه رنگ آمیزی شده آب می ریزیم. این کاررا تا زمانی ادامه می دهیم که دیگر آب رنگی از نمونه خارج نشود. با عبور دادن لام از بالای شعله یک چراغ الکلی، لام را خشک می کنیم. لام آماده مطالعه است. ه- مشاهده ی نمونه: بهتر است ابتدا از عدسی شیئ 40 و در آخر از 100 استفاده کنیم. ( از روغن سدر استفاده شود) - در دفتر آزمایشگاه خود، انواع گلبولهای سفید مشاهده شده را رسم نمایید. *- در پایان حتما عدسی میکروسکوپ را بوسیله گزیلول و دستمال مخصوص پاک کنید) *- این آزمایش را می توان برای دانش آموزان سال سوم تجربی ( فصل اول ) نیز بکار برد.
عنوان آزمایش: مشاهده لخته خون ( فصل ششم: گردش مواد – مبحث انعقاد خون ) هدف: مشاهده چگونگی لخته شدن خون دررشته های فیبرین وسایل و مواد مورد نیاز: 1- لام 2- لانست 3- سوزن تشریح 4- میکروسکوپ 5- پنبه 6- الکل 7- روغن سدر و گزیلول شرح آزمایش: نوک یکی از انگشتان خود رابا پنبه آغشته به الکل ضدعفونی کنید. و با لانست بریدگی مختصری در آن ایجاد کنید. یک قطره از خون آن را در وسط لام بریزید. و در زیر میکروسکوپ (بادرشتنمایی 100 برابر) به دقت به مشاهده آن بپردازید. در همین حال به آرامی قطره خون را با سوزن تشریح بهم بزنید. پس از گذشت یکی دو دقیقه رشته های بسیار نازکی در قطره خون ظاهر می شوند. - این رشته ها چه نام دارند؟ تشکیل اولین رشته های فیبرین نشانه انعقاد خون است.
عنوان آزمایش: اندازه گیری سرعت تعرق گیاه ( فصل ششم- مبحث تعرق در گیاهان ) هدف آزمایش: محاسبه تعرق بااستفاده از ماد جاذب الرطوبه مواد و وسایل مورد نیاز: 1- گلدان گیاه 3 - سرپوش 2- بشر کوچک یا شیشه ساعت 4- ماده نمگیر( مانند کلرور کلسیم، اسید سولفوریک و......... ) شرح آزمایش: گلدان را زیر سرپوش قرار دهید و مقداری ماده نمگیر درون بشر یا شیشه ساعت بریزید. و آن را وزن نمایید. سپس آن را زیر سرپوش قرار دهید. پس از یکساعت ماده نمگیررا دوباره وزن کنید. افزایش وزن ماده نمگیر، مقدار آب خارج شده از گیاه را نشان می دهد.
عنوان آزمایش: بررسی خروج آب طی پدیده تعرق از گیاه ( فصل ششم- مبحث تعرق در گیاهان ) هدف از آزمایش: نشان دادن خروج آب طی پدیده تعرق از یک گیاه مواد و وسایل مورد نیاز: 1- گیاه گلدانی 2- کیسه پلاستیکی شرح آزمایش: اندام هوایی گیاه گلدانی تازه آبیاری شده را کاملا درون کیسه پلاستیکی، به دور پایه ساقه آن ببندید. و گیاه را به مدت یک تا دو ساعت در نور شدید خورشید قرار می دهیم. هوای درون کیسه به زودی اشباع می شود. و قطرات آب بر سطح داخلی کیسه پلاستیکی ظاهر می شوند.
عنوان آزمایش: اثر رطوبت بر میزان تعرق ( فصل ششم- مبحث تعرق در گیاهان ) هدف آزمایش: بررسی و مشاهده اثر رطوبت بر میزان تعرق در گیاه مواد و وسایل مورد نیاز: 1- ساقه کرفس با برگ 2- آب رنگی 3- بطری کوچک 4- بطری بزرگ 5- قیچی 6- خمیر مجسمه سازی 7- ماژیک 8- آبفشان شرح آزمایش: دو شیشه نسبتا کوچک را تا نیمه از آب رنگی پر کنید. در هر بطری یک ساقه کرفس با برگ قرار دهید. دهانه هر دو بطری را به کمک خمیر مجسمه سازی یا گل رس آب بندی کنید. و به کمک ماژیک سطح آب رنگی در هر بطری را مشخص کنید. سپس با قیچی ته یک بطری پلاستیکی نوشابه خانواده را قطع کرده و آن را روی یکی از بطری های دارای ساقه کرفس بگذارید. روزی دو بار بمدت یک هفته، صبح و عصر بطری پلاستیکی را بردارید و به کمک آبفشان هوای درون آن را مه آلود کنید. بطری دوم را در جای خشک قرار وهید. در پایان هفته سطح آب هر دو بطری را با هم مقایسه کنید. - علت تغییر سطح آب در دو بطری چیست؟ - رطوبت محیط چه اثری بر تعرق در گیاه دارد؟
عنوان آزمایش: بررسی تعداد روزنه ها در دو سطح برگ ( فصل ششم- مبحث تعرق در گیاهان ) هدف آزمایش: پیدا کردن بخشی از برگ که بخار آب بیشتری از دست می دهد. مواد و وسایل مورد نیاز: 1- کاغذ کلرید کبالت 2- برگ گیاه شمعدانی 3- نوار چسب شرح آزمایش: ( در این آزمایش از کاغذ کلرید کبالت برای شناسایی وجود آب استفاده می شود. این کاغذ وقتی کاملا خشک باشد، آبی رنگ و در شرایط مرطوب صورتی می شود. ) دو قطعه کوچک و هم اندازه از کاغذ کلرید کبالت تهیه کنید و آن را سریعا روی سطح پشتی و بالایی برگ بچسبانید. سعی کنید کاغذ کاملا روی سطح برگ بچسبد و چین خوردگی نداشته باشد. تا هوا به زیر آن نفوذ نکند. سپس کاغذ را با نوار چسب به برگ بچسبانید. (این کار باید بسرعت انجام شود) تفاوت سرعت از دست دادن آب بین دو سطح را می توان با مقایسه تغییر رنگ دو قطعه کاغذ تعیین کرد. *- با این آزمایش همچنین می توان ثابت کرد که تعداد روزنه های کدام سطح بیشتر است. « بنام خدا ( آزمایشهای زیر رااز کتابها و جزوات آزمایشگاهی همچنین از وبلاگ آزمایشگاه زیست شناسی تبریز جمع آوری نموده ام ) آزمایشات مربوط به کتاب سال اول دبیرستان ( علوم زیستی و بهداشت ) 1- آشنایی با میکروسکوپ و مشاهده لام های آماده از سلول گیاهی و جانوری فصل دوم کتاب سال اول دبیرستان درباره ساختار سلول است. در این فصل دانش آموزان به اهمیت ساخت و استفاده میکروسکوپ پی می برند. با سلول و اندامکهای آن و وظیفه آن تاحدودی آشنا می شوند. همچنین به برخی از تفاوت میان سلول گیاهی و جانوری پی می برند. اگر از نزدیک با میکروسکوپ آشنا شوند. و استفاده از آن را فراگیرند و چندین نمونه آماده از سلول گیاهی و جانوری را در زیر میکروسکوپ مشاهده کنند، در فهم و درک مطالب درسی بسیار موثر خواهد بود.
- آشنایی با ساختار میکروسکوپی برگ فصل چهارم ( تولید کنندگی ) بیشرین مطلب فصل، درباره ساختار برگ، اجزای آن و وظیفه آنهاست. همچنین تصویری از مقطع برگ نیز در کتاب آمده است. لذا اگر دانش آموزان را با تصویر واقعی از ساختار چند برگ که بصورت آماده در آزمایشگاه داریم آشنا کنیم. بهتر خواهد بود و دانش آموزان مجبور به حفظ شکل برگ نخواهند بود. و می توانند یک تصویر کلی از ساختار برگ را به خاطر بسپارند. در عین حال به بعضی از تفاوتهای میان ساختار برگهای مختلف پی می برند.
- تشخیص چربی در مواد غذایی مختلف ( فصل سوم و فصل پنجم کتاب درسی ) هدف : شناسایی چربی در مواد غذایی وسایل مورد نیاز: 1- روغن زیتون، سیب زمینی، گردو، لوبیای آب پز، فندق، سبزی، گوشت 2- کاغذ مات یا کاغذ پلی کپی 3- چراغ الکلی شرح آزمایش: مقداری از هر یک از ماد غذایی نامبرده را به یک قطعه کاغذ مات بمالید، کاغذ را مدتی بحال خود بگذارید و یا بالای چراغ الکلی بگیرید. مواظب باشید کاغذ نسوزد. سپس کاغذ را جلوی نور گرفته و به اثر ماده روی کاغذ بنگرید. اگر در ماده غذایی چربی وجود داشته باشد، اثر آن بعد از خشک شدن در هوای آزاد یا روی شعله چراغ بصورت لکه ی شفافی باقی می ماند. جدولی مطابق زیر تهیه کنید. مواد- لکه چربی (=) یا (+) میزان چربی (کم یا زیاد) سیب زمینی روغن زیتون گردو روش دیگر شناسایی چربی ها: وسایل لازم: 1- بادام، گردو ، فندق و ......... 2- الکل – آب 3- لوله آزمایش 4- توری نازک (برای صاف کردن) شرح آزمایش: مواد غذایی ( مانند گردو یا بادام) را سائیده و نرم کنید. سپس آن را در الکل حل نمائید. ماده حاصل را صاف کرده و در لوله آزمایش بریزید. در لوله آزمایش دیگری مقداری الکل خالص ریخته و فقط به آن آب اضافه کنید. ( لوله شاهد ) * تشکیل مایع شیری رنگ در لوله آزمایش اول نشاندهنده وجود چربی در آن است.
- تشخیص پروتئین در مواد غدایی مختلف به کمک معرف بیوره ( فصل سوم و فصل پنجم کتاب درسی ) وسایل و مواد مورد نیاز: 1- معرف بیوره 2- شیشه ساعت 3- قطره چکان 4- سفیده تخم مرغ آب پز، زرده تخم مرغ آب پز، لوبیای آب پز، سبزی پخته، گوشت سفید شرح آزمایش: پنج عدد شیشه ساعت تمیز انتخاب کنید. و در هر یک از آنها مقداری از مواد نامبرده را بریزید سپس به روی هر کدام با کمک قطره چکان، دو سانتیمتر مکعب معرف آبی رنگ بیوره اضافه کنید و قدری منتظر بمانید. تا تغییرات ایجاد شود سوال: - آیا با ریختن معرف در شیشه های ساعت تغییر رنگ ایجاد می شود؟ - در کدامیک از شیشه های ساعت تغییر رنگ ایجاد می شود؟ نتیجه مشاهدات خود را در جدولی همانند جدول زیر بنویسید. مواد تغییر رنگ با معرف میزان تغییر رنگ سفیده تخم مرغ زرده تخم مرغ لوبیا گوشت سفید - اگر ظاهر شدن رنگ بنفش در ماده ی مورد آزمایش دلیل بر وجود پروتئین باشد. کدامیک از مواد پروتئین بیشتری دارد؟ - اختلاف در رنگ را چگونه توجیه می کنید؟
شمارش تعداد روزنه های پشتی و شکمی برگ در واحد سطح هدف: آشنایی دانش آموزان با ساختار سلولهای نگهبان روزنه و تعداد آنها در واحد سطح وسایل و مواد مورد نیاز: 1- برگ چند گیاه مختلف مانند: برگ گندمی، یوکا، شمعدانی، حسن یوسف و ...... 2- لاک بی رنگ 3- قلم مو 4- لام 5 - میکروسکوپ 6- سنجاق شرح آزمایش: قلم مو را به لاک بی رنگ زده و مقداری روی سطح شکمی و مقداری روی سطح پشتی هر یک از برگها می مالیم. سپس حدود 2- 3 دقیقه صبر می کنیم تا لاک خشک شود. بعد لاک را با احتیاط به کمک سنجاق، از روی برگ جدا کرده روی لام گذاشته و با درشتنمایی 10 عدسی شیئ به مشاهده آن می پردازیم. و تعداد روزنه های شکمی و پشتی را در برگ شمارش می کنیم. جدولی تهیه کرده و تعداد روزنه های سطح پشتی و شکمی هر برگ را در آن یادداشت می کنیم. نام برگ تعداد روزنه های سطح شکمی تعداد روزنه های سطح پشتی شمدانی یوکا گندمی سوال: - بطور کلی تعداد روزنه ها در کدام سطح بیشتر است؟ چرا؟ - آیا اختلاف در تعداد روزنه ها در تمامی گیاهان مانند هم است؟ علت چیست؟ - نوع برگ، شکل آن و نحوه قرارگیری برگ روی ساقه باعث ایجاد چه تغییراتی درپراکندگی روزنه ها می شود؟ **- این آزمایش را می توان برای دانش آموزان سال دوم تجربی نیز بکار برد **- این آزمایش ساده را افرادی که در منزل میکروسکوپ در اختیار دارند نیز میتوانند انجام دهند.
آیا گیاه سبز در برابر نور ماده آلی ( نشاسته ) می سازد؟ ( فصل چهارم: تولید کنندگی) هدف آزمایش: آشنایی دانش آموزان با تاثیر نور در تولید نشاسته در برگ وسایل و مواد لازم: 1- بشر cc 200 2- ظرف پتری 3- چراغ الکلی 4- پنس 5- کاغذ آلومینیومی 6- الکل صنعتی 7- محلول لوگل 8- گلدان شمعدانی شرح آزمایش: از 48 ساعت قبل از آزمایش بعضی از برگهای شمعدانی را بوسیله کاغذ آلومینیومی بپوشانید تا نور به آنها نرسد. روش انجام آزمایش : ابتدا در بشر بزرگ تا نیمه آب بریزید و آن را روی چراغ الکلی قرار دهید تا از حالت جوش نیفتد، سپس دو برگ از گلدان شمعدانی بکنید اولی برگی که در مقابل نور بوده و دیگری برگی که با کاغذ آلومینیوم پوشیده شده بود. برگها را به کمک پنس حدود 30 ثانیه درون آب جوش قرار دهید ( تا سلولهای برگ در اثر حرارت کشته شوند ) آنگاه در داخل بشر کوچک حدود cc 30 الکل صنعتی بریزید. آنقدر که تمام سطح برگ را بپوشاند. سپس برگها را از داخل آب جوش بیرون آورده و به بشر محتوی الکل منتقل کنید. با استفاده از یک پنس، بشر کوچک را داخل بشر بزرگ محتوی آب جوش قرار دهید.و بطور غیر مستقیم ( حمام بن ماری ) الکل محتوی برگ را حرارت دهید. حرارت دادن را تا زمانیکه برگ کاملا سفید و بی رنگ شود ادامه دهید. ( رنگیزه برگ در داخل الکل حل شده و از برگ خارج می شود ) سپس برگها را با پنس از الکل خارج کرده و با آب سرد بشوئید. وهر یک را داخل ظرف پتری جداگانه قرار دهید. چند قطره لوگل روی برگها بریزید. - چه تغییر رنگی در هر یک از برگها مشاهده می کنید؟ - به چه منظور برگها را بی رنگ کردید؟ - نتیجه خود از آزمایش را بنویسید.
عنوان: نگهداری ماد غذایی ( مربوط به فصل هفتم، مبحث: نگهداری غذا ) هدف: آشنایی با برخی از روشهای نگهداری مواد غذایی و تاثیر آنها در سالم نگه داشتن مواد غذایی مواد و وسایل مورد نیاز: 1- نخودهای منجمد یا هر نوع مواد غذایی دیگر مانند لوبیای پخته، ذرت و ....... 2- محلول رقیق نمک 7- 8 عدد لوله آزمایش 3- محلول غلیظ نمک 8- پنس 4- محلول شکر 9- پنبه 5- محلول نیتریت سدیم 10- ماژیک 6- سرکه شرح آزمایش: لوله های آزمایش را از A تا H و یا از 1 تا 8 نامگذاری کنید. به کمک پنس سه یا چهار عدد از نخودها را داخل لوله های آزمایش بیندازید. لوله اول و دوم راکنار بگذارید. لوله های سوم به بعد را به شرح زیر تا نصفه پرکنید. 3- آب مقطر 4- محلول رقیق نمک 5- محلول غلیظ نمک 6- محلول شکر 7- سرکه 8- محلول نیتریت سدیم سپس دهانه لوله هارا با پنبه بپوشانید و لوله اول را در یخچال و لوله های دوم به بعد را در دمای آزمایشگاه ( 25 درجه ) نگه دارید. چد روز بعد یا یک هفته بعد به لوله های آزمایش سر بزنید. و بدون برداشتن درپوش لوله ها، نخودهای درون لوله ها را بدقت مورد بررسی قرار دهید. - وضع ظاهری نخودها و مایع هریک از لوله ها را شرح دهید. - چرا مایع درون برخی از لوله ها کدر شده است؟ - براساس نتایج بدست آمده، اثر دمارا بررشد میکروبها توضیح دهید. - آیا نیتریت سدیم یک محافظت کننده غذایی به حساب می آید؟ چرا؟ - تفاوت بین لوله های 4 و 5 راتوضیح دهید. - سرکه چگونه بعنوان محافظت کننده عمل می کند؟ چگونه می توان قدرت هوش و توانایی ذهنی خود را افزایش دهیم؟؟؟؟ باید تا بحال برایتان اتفاق افتاده باشد که درحفظ و که در حفظ و یادگیری مطالب دچار اشکال شده باشید. یا اسامی و شماره ها را فراموش کنید. انسانها دارای کارایی مغزی متفاوتی هستند و عواملی از قبیل ارث، تغذیه، آموزش، محیط و .... .بر آن موثرند. شما می توانید با بکار بردن روشهایی ساده و طبیعی توان هوشی خود را بالا برده و بازده مغزی بیشتری داشته باشید. 1- ورزش دادن به ذهن: بازیهای فکری را وارد زندگی خود کنید تا همیشه مغز فعال و هوشیاری داشته باشید. همیشه با دقت گوش دهید، ببینید، اسامی، لیست خرید، آدرس و ..... را بخاطر بسپارید - حل جدول، خواندن اشعار و حفظ آن، یادگیری یک زبان جدید، نقاشی، مطالعه کتاب، حفظ قرآن و .......در ماندگار نگه داشتن ذهن و حافظه شمابسیار موثر است. 2- ورزش دادن به جسم: ورزشهایی مانند پیاده روی تند، دویدن آهسته، شنا، دوچرخه سواری و یوگا سبب افزایش خون به مغز شده و حافظه را تقویت می کند. علاوه بر اینها یوگا تمرکز را نیز افزایش می دهد. 3- خواب مناسب و کافی: خواب باید 6 تا 8 ساعت در شبانه روز باشد.که برای انرژی بخشیدن به مغز ضروری است. 4- دوری از استرس: استرس مغز را فرسوده کرده و انرژی بدن را کاهش می دهد. برای مقابله با آن بایستی به موسیقی گوش دهید، با کودکان بازی کنید، به دیدار اقوام و خویشاوندان و دوستان بروید و با آنها به تفریح ، شنا و کارهای مورد علاقه تان بپردازید. 5- وعدههای غذایی: صبحانه باید اصلی ترین و مهمترین وعده غذاییتان باشد.از آن چشم پوشی نکنید و عادت صبحانه خوردن را در کودکانتان ایجاد کنید. صبحانه باید سرشار از مواد فیبری( غلات و نان سبوس دار) باشد. زیرا باعث داشتن انرژی در طول روز می شود. مصرف صبحانه باعث تقویت حافظه و افزایش مهارت شناختی و کاهش افسردگی و خستگی می شود. ولی شام باید سبک باشد تا بتوانید خواب راحتی داشته باشید. 6- مواد غذایی مفید: آمینو اسیدها، چربی امگا 3 و 6، مواد معدنی و ویتامینها بخصوص ویتامین B سعی کنید در هر وعده غذایی هم از پروتئین گیاهی ( غذاهای گیاهی) و هم پروتئین حیوانی(لبنیات، تخم مرغ و انواع گوشتها) استفاده کنید. - مواد آنتی اکسیدان: مغز برای خنثی کردن رادیکالهای آزاد نیاز به آنتی اکسیدانها دارد. رادیکالهای آزاد به سلولهای عصبی آسیب می رساند و عمل واسطه های شیمیایی اعصاب را مختل می کند. مواد آنتی اکسیدان در سبزیها و میوهها فراوان وجود دارد. - ماهی: بخصوص آنها که در آبهای عمیق زندگی می کنند سرشار از امگا3 هستند. - چای سبز: بعلت داشتن ماده تانین سبب کاهش تاثیر استرس بر مغز شده و از تولید آنزیمی که باعث ایجاد بیماری آلزایمر می شود جلوگیری می کندو آرامش مغزی را بهمراه دارد. - نعناع: روغن موجود در نعناع سبب تحریک اعصاب حسی( بویایی و چشایی) شده و بدلیل داشتن منتول( ایجاد حس سرما) باعث تقویت حافظه و هوشیاری می شود.. سویا: بدلیل داشتن اثر آنتی اکسیدانی و فیتو استروژن برای تقویت حافظه مفید است. - سایر غذاهای حافظه عبارتند از: انواع سیبها و آب سیب، انواع فلفل ها، کرفس، کدو حلوایی، جعفری، قارچ آناناس، دانه کنجد، گردو، تمشک و ........ - این معجونهای مفید را برای تقویت حافظه درست کرده و نوش جان کنید. - نسخه اول: گردو: 1 پیمانه ، بادام زمینی: نصف پیمانه ، دانه کنجد: ربع پیمانه ، تخم کدو حلوایی: نصف پیمانه و زردآلو: نصف پیمانه - نسخه دوم: شیر: 1 پیمانه + 1 قاشق روغن بادام( قبل از خواب یا اول صبح) - سعی کنید یکبار در روز بجای چای از سایر دم کردهها یا جوشاندههای گیاهی مانند چای سبز، شوید، رزماری، مریم گلی، رازیانه، سیر، زنجبیل، دارچین، ریحان و ..... استفاده کنید. با بکاربردن این توصیه ها مطمئن باشید مغز فعالتر و هوشیارتری داشته و رضایت بیشتری از خود خواهید داشت. موفق باشید
::ادامه مطلب::
| قالب وبلاگ : فقط بهاربيست |
